Ziekte van Fabry
Introductie
De ziekte van Fabry is een zeldzame levensbedreigende erfelijke aandoening.
Bij mensen met de ziekte van Fabry is het gen dat normaliter het lichaam aanzet
tot de aanmaak van het enzym α-galactosidase A veranderd (genmutatie genoemd).
Hierdoor werkt het enzym niet goed of ontbreekt het volledig. Bij een normale
functie van het enzym alfa-galactosidase A (a-Gal A) wordt Gb3 afgebroken en uit
de cellen verwijderd of hergebruikt. Door de genmutatie stapelt het Gb3 zich op
in cellen van bloedvaten, nieren, hersenen, ogen en andere organen.
1,2
Deze stapeling kan resulteren in het disfunctioneren van de organen en als
gevolg hiervan vroegtijdige dood bij zowel mannen als vrouwen.
3,4
Vanwege deze stapeling wordt de ziekte van Fabry een stapelingsziekte genoemd en
omdat de stapeling optreedt in een onderdeel van de cel dat het lysosoom heet,
wordt het een lysosomale stapelingsziekte genoemd.
Kenmerken van de ziekte van Fabry
Een complex element van de ziekte van Fabry is dat het grotendeels a-specifieke
symptomen kent die ook andere ziekten kunnen doen vermoeden. Gemiddeld duurt het
12 jaar vanaf het optreden van de eerste symptomen tot het stellen van de
uiteindelijke diagnose Fabry.
4,5
Voor een deel van de patiënten leidt dit tot onherstelbare schade voordat
behandeling gestart wordt.
4 Tevens is een
groot deel van de patiënten met de ziekte van Fabry nog niet gediagnosticeerd.
Veelal leidt de combinatie van op zichzelf a-specifieke kenmerken tot een
snellere diagnose. De “Fabry Kenmerken Overzichtskaart” geeft u helder en
bondig overzicht van de mogelijk voorkomende kenmerken bij de ziekte van
Fabry.
Kenmerken
Overzichtskaart Fabry >
Wilt u meer weten over de kenmerken van de ziekte van Fabry bezoekt u dan de
informatie website
www.focusopfabry.nl
Diagnostiek
Bij mannen kan de definitieve diagnose gesteld worden door bepaling van de
enzymactiviteit (α-galactosidase A) in het bloed. Bij vrouwen geeft alleen DNA-onderzoek
een betrouwbare uitslag, omdat vrouwen vaak nog resterende enzymactiviteit
hebben. Door middel van een eenvoudige bloedtest kan bepaald worden of het
werkelijk om de ziekte van Fabry gaat.
Bij onderstaande centra kunt u terecht voor diagnose van Fabry d.m.v. DNA-
en/of Enzym Activiteit Analyse. Voor informatie over diagnostiek bij de
ziekte van Fabry klik op deze
link.
Academisch Centrum |
DNA Analyse
♂ & ♀* |
Contact Klinische Genetica |
| UMCG | - | 050-3617229 |
| UMCU | + | 088-7554090 |
| UMCN | - | 024-3613799 |
| AMC | + | 020-5667899 |
| EMC | + | 010-7043197 |
| AZM | + | 043-3877843 |
| VUMC | - | 020-4448346 |
| LUMC | - | 071-5268033 |
| *DNA analyse geeft alleen een
betrouwbare diagnose voor mannen en jongens, en vrouwen en meisjes |
+ = beschikbaar
- = niet beschikbaar
Academisch Centrum |
Enzym
Activiteit Analyse ♂* |
Contact Klinische Genetica |
| UMCG | - | 050-3617229 |
| UMCU | + | 088-7554090 |
| UMCN | - | 024-3613799 |
| AMC | + | 020-5667899 |
| EMC | + | 010-7043197 |
| AZM | + | 043-3877843 |
| VUMC | - | 020-4448346 |
| LUMC | - | 071-5268033 |
| *Enzym Activiteit geeft alleen
een betrouwbare diagnose voor mannen en jongens |
+ = beschikbaar
- = niet beschikbaar
Behandeling van de ziekte van Fabry
Behandeling van de ziekte van Fabry is mogelijk met
enzymvervangingstherapie. Het doel van enzymvervangingstherapie bij de ziekte
van Fabry is herstel van het onderliggende enzymtekort. Hierdoor is het mogelijk
dat van verscheidene organen de onnatuurlijke achteruitgang wordt gestabiliseerd
en van andere organen het functioneren wordt verbeterd.
5,6
De introductie van enzymvervangingstherapie (EVT) in 2001 vormde een
mijlpaal voor de behandeling van patiënten met de ziekte van Fabry. Daarvoor
was alleen een symptomatische behandeling mogelijk. Enzymvervangingstherapie
is geïndiceerd voor lange termijn behandeling van patiënten met een
bevestigde diagnose van de ziekte van Fabry. Twee enzymvervangingstherapieën
zijn beschikbaar, Agalsidase-alfa (Replagal®) en Agalsidase-beta
(Fabrazyme®).
Enzymvervangingstherapie wordt toegediend via een infuus eenmaal per twee
weken om het α-galactosidase-A tekort in het lichaam te behandelen. Als
patiënten hun infusies goed verdragen kan EVT bij de patiënt thuis worden
toegediend. Aangezien EVT levenslang moet worden toegepast, stelt het gemak van
thuisinfusies en een zo kort mogelijke infusietijd patiënten in staat hun
dagelijkse activiteiten zo normaal mogelijk te blijven uitvoeren.
Enzymvervangingstherapie wordt over het algemeen goed verdragen en laat een
gunstig effect zien op een breed scala aan manifestaties van de ziekte van
Fabry.5,6,7
Shire heeft voor de behandeling van ziekte van Fabry de
enzymvervangingstherapie Replagal® (agalsidase alfa) ontwikkeld.
Replagal® wordt als enige enzymtherapie ontwikkeld vanuit de
menselijke (humane) cellijn en is identiek aan het menselijke enzym α-galactosidase-A.
Enzymvervangingstherapie Replagal® is geregistreerd en wordt
volledig vergoed voor behandeling van patiënten met een bevestigde diagnose
van de ziekte van Fabry.8
Replagal® wordt intraveneus een keer in de twee weken toegediend.
De infusietijd is constant en bedraagt 40 minuten, ongeacht lichaamsgewicht.
Momenteel wordt behandeling met Replagal® uitsluitend geïnitieerd
in het Academisch Medisch Centrum Amsterdam dat het expertisecentrum is voor
patiënten met de ziekte van Fabry.
Voor meer informatie over de enzymvervangingstherapie Replagal®
kunt u contact opnemen met Shire Human Genetic Therapies via email naar
medinfonl@shire.com of telefonisch. Ook kunt u meer lezen in de
bijsluiter, of uw arts raadplegen.
Meer informatie:
www.focusopfabry.nl - Ziekte van Fabry informatie voor patiënt én medisch
specialist:
www.replagal.nl – Replagal
enzymvervangingstherapie informatie
www.fabry.nl – Fabry Support
en Informatie Groep Nederland
www.metaboleziekten.nl
– AMC Fabry Expertise & Behandelcentrum
Referenties:
- MacDermot KD, et al. Journal of Medical Genetics 2001; 38:
750-760.
- MacDermot KD, et al. Journal of Medical Genetics 2001; 38:
769-775.
- Barbey, et al. Curr Med Chem Cardiovasc Hematol Agents
2004;2:277-86
- Mehta, et al. Eur J Clin Invest 2004;34:236-42
- Beck, In: Mehta et al. (eds) fabry disease : perspectives
from five years of FOS, 2006;pp. 155-61
- Mehta A, Beck M, Elliott P, et al. Enzyme replacement
therapy with agalsidase alfa in patients with Fabry's disease: an analysis of
registry data. Lancet 2009; 374: 1986-1996
- Schiffmann R, Kopp JB, Austin HA III, Sabnis S, Moore DF,
Weibel T, et al. Enzyme replacement therapy in Fabry disease: a randomized
controlled trial. Journal of the American Medical Association 2001; 285:
2743-2749.
- EMEA EPAR, 31/10/2008 Replagal-H-C-369-IA-49